Granice wzrostu: Jak mamy zareagować?

Obszerne fragmenty tekstu.

Autor: Gail Tverberg

17 lutego 2014

Ograniczenia wydobycia ropy zdają się prowadzić nas ku permanentnej zapaści, obejmującej zanik dostępności kredytu, utratę miejsc pracy, a nawet możliwy upadek rządu. Przy okazji najprawdopodobniej stracimy dostęp zarówno do paliw kopalnych, jak i sieciowej elektryczności. Łańcuchy dostaw z konieczności staną się krótsze ze względu na brak kredytu. Zrodzi to potrzebę korzystania z materiałów lokalnych.

Ramy czasowe nie są wyraźne. Niektóre kraje, takie jak Grecja i Syria, doświadczą tych konsekwencji dość szybko. Inne państwa mogą się z nimi zderzyć za mniej więcej dziesięć lub dwadzieścia lat. Jaka powinna być nasza reakcja?

Wydaje mi się, że istnieje wiele odmiennych odpowiedzi w zależności od tego, kim jesteśmy i jakie są nasze cele. Zróżnicowane opcje nie wykluczają się wzajemnie.

Opcja 1. Czas, który pozostał wykorzystaj w pełni

Jeśli są rzeczy, które uznajesz za ważne, zrób je teraz. Jeśli miałeś odnowić kontakty z członkami rodziny lub dawnymi przyjaciółmi, to odpowiednia chwila, aby tak uczynić. Jeśli jest coś, czego wykonanie wymaga obecnego transportu i usług, wykonaj to teraz. Jeżeli chcesz wesprzeć lokalne organizacje charytatywne, to dobry moment, aby tym się zająć.

Buduj silniejsze relacje z rodziną i społecznością. Okres przejściowy może być trudny. Bardzo pomocną będzie jak największa liczba sojuszników. Wskazane może być zamieszkanie w pobliżu innych członków rodziny. Kolejne podejście to zorganizowanie lub dołączenie do istniejących społeczności, takich jak zgromadzenia wyznaniowe lub grupy skupione wokół wspólnych celów. Więzi, które jesteśmy w stanie stworzyć mogą być pomocne niezależnie od tego, co nas czeka.

Opcja 2. Przygotuj się przynajmniej w niewielkim zakresie na nadchodzącą przyszłość

Opanuj umiejętność pozbierania się po niepowodzeniach. Kiedy byłam redaktorem The Oil Drum, otrzymałam list od człowieka, który dorastał w Kenii i powracał tam praktycznie co roku. Powiedział, że ludzie w Kenii potrafią być zadowoleni, mimo że posiadają niewiele, a śmiertelność jest wysoka. Wspominał, że kiedy działo się źle, na przykład umierało dziecko, ludzie opłakiwali je przez jeden dzień i żyli dalej. Cieszyli się rzeczami, które my uznajemy za oczywiste, jak chociażby możliwością zapewnienia sobie wystarczającej porcji jedzenia na dzisiaj.

Zrób, co możesz, aby poprawić stan zdrowia. W USA zostaliśmy przyzwyczajeni do kombinacji praktyk, które prowadzą do nadwagi: (1) zbyt duże porcje jedzenia, (2) żywność przetworzona m.in. z dużą zawartością cukru oraz (3) brak ruchu. Jeżeli zdołamy zmienić nasze żywieniowe i ruchowe nawyki, prawdopodobne poprawimy swoje zdrowie. Jeśli opieka medyczna załamie się, kondycja osobista posłuży nam w pewnym stopniu za ochronę.

Dowiedz się wszystkiego na temat pierwszej pomocy. Urazy mogą stać się poważniejszym problemem, ponieważ będziemy więcej pracować na zewnątrz.

Potrzebni nam będą specjaliści. Tak długo, jak utrzyma się spożycie zbóż, przydadzą się dentyści. Dopóki rodzić się będą dzieci, dopóty nie zaniknie zapotrzebowanie na pomoc lekarzy lub położnych.

Jeżeli pozwalają na to okoliczności, załóż ogród, posadź drzewa owocowe lub orzechowe. Ostatecznie cała produkcja żywności stanie się lokalna. Przestawienie obecnego modelu rolnictwa przemysłowego na model lokalnej produkcji żywności, z niewielkim (lub żadnym) wkładem paliw kopalnych, może być rzeczą trudną. Jednym z rozwiązań jest przyswojenie wiedzy na temat miejscowych roślin, zwierząt i owadów, które są jadalne. Innym jest próba prowadzenia hodowli własnej. Ta ostatnia opcja wymagać będzie intensywnej nauki o roślinach, które przyjmą się w twojej okolicy, podejściach do budowy i utrzymania żyzności gleby, metodach zapobiegania erozji i wielu innych powiązanych tematycznie kwestiach.

Znajdź alternatywne zaopatrzenie w wodę. Aktualnie jesteśmy uzależnieni od sieci wodociągowej, która może ulec awarii m.in. w wyniku suszy, utraty energii elektrycznej, uszkodzeń burzowych lub problemów związanych z zanieczyszczeniami i skażeniem. Długoterminowe zaopatrzenie w wodę stoi pod znakiem zapytania, dlatego pomocną może być zmiana miejsca pobytu – im wcześniej, tym lepiej. Innym rozwiązaniem jest znalezienie sposobu na zachowanie ciągłości dostaw wody, np. poprzez dostęp do potoku lub jeziora. Zabezpieczeniem krótkoterminowym może być zwyczajnie beczka z wodą.

Wymyśl zastępcze sposoby gotowania posiłków. Gotowanie pozwala ludziom oczyszczać wodę, konsumować bardziej urozmaiconą żywność, pozyskiwać więcej związków odżywczych bez konieczności żucia jedzenia przez pół dnia. Teraz przygotowanie posiłków uzależnione jest przede wszystkim od energii elektrycznej lub gazu ziemnego. Ustal, jakie alternatywne rozwiązania kuchenne można wdrożyć na twoim obszarze, gdyby te aktualne stały się niedostępne. Przykładem może być podwórkowy piec na zebrane lokalnie gałązki i kawałki drewna, być może uzupełniony kuchenką słoneczną z odblaskowymi ściankami.

Zgromadź trochę żywności, aby uzupełnić tymczasowe przerwy w dostawach. Mamy dzisiaj kłopoty wywołane huraganowymi wiatrami, ulewami i burzami śnieżnymi. Istnieje inny rodzaj zaburzenia łańcucha dostaw, który może wystąpić, kiedy firmy utracą dostęp do kredytu. Nie zaszkodzi być przygotowanym.

Opcja 3. Zidentyfikuj rozwiązania, które pozwolą Ci zadbać o siebie i Twoją rodzinę

Mamy mnóstwo artykułów wykonanych z paliw kopalnych, które posłużą nam przez pewien czas, ale nie będą dostępne w perspektywie długoterminowej. Przykładem są systemy fotowoltaiczne, baterie, piły elektryczne, pompy na prąd, ogrodzenia elektryczne, rowery, żarówki i wiele innych urządzeń, których dostępność uznajemy dzisiaj za pewnik. Oczywiście, kiedy popsuje się element bez możliwości wymiany, będziemy bezradni.

Spodziewam się, że rozwiązania z zakresu permakultury i ogrodnictwa organicznego mają charakter tymczasowy. Sprawdzają się teraz, ale jest mniej jasne, czy będą skuteczne na dłuższą metę. Produkcji i transportu aerozoli organicznych nie zdołamy utrzymać przez długi czas, a systemy nawadniania z konieczności będą bardzo proste, aby mogły zachować swoją wytrzymałość. Tworzywa sztuczne zużywają się i nawet zastąpienie narzędzi metalowych będzie rzeczą niełatwą.

Zakup gruntów rolnych może być częściowym rozwiązaniem dla osób posiadających wystarczające umiejętności i narzędzia. Najlepiej byłoby, gdyby każda osoba przynależała do liczniejszej grupy z większą działką rolną, a nie mniej licznej dysponującej niewielkim polem uprawnym, ponieważ nieuchronnie pojawi się problem chorób i kontuzji. Pomocnym w niwelowaniu skutków złej pogody i [inwazji] szkodników może okazać się posiadanie kilku nieprzylegających parceli. Najkorzystniejsze [pod względem uprawy] pole powinno mieć dostatecznie dużą powierzchnię, aby jego część leżała ugorem lub była wykorzystywana do karmienia zwierząt – poza tym można użytkować ją rotacyjnie z ziemią uprawianą.

Bezpieczeństwo prawdopodobnie będzie poważnym zmartwieniem, zwłaszcza w przypadku domu oddalonego od innych gospodarstw. Wskazanym jest, aby rodzina była częścią większej grupy, która zapewni ochronę.

Inny problem stanowi niezdolność płacenia podatków i rządowe przejęcie nieruchomości. Ze względu na wpływ wielu czynników, każde rozwiązanie jest w najlepszym razie tymczasowe. Niestety, na więcej może nas nie stać. Dotknięta systemowym załamaniem, lokalna grupa może być zdolna zapewnić przetrwanie zaledwie garstce ludzi. Następnie będzie musiała wymyślić, jak poradzi sobie w zaistniałej sytuacji – pozwoli, aby każdy głodował, wyrzuci kilkoro członków lub zaatakuje inną grupę, w nadziei na uzyskanie kontroli nad ich zasobami.

Opcja 4. Pracuj nad rozwiązaniem problemu długoterminowego

Istnieje wiele prac badawczych na temat sposobu funkcjonowania społeczeństw przedprzemysłowych bez paliw kopalnych i energii elektrycznej. Na przykład Jared Diamond pozwala wejrzeć w egzystencję bardzo wczesnych społeczności w Świecie istniejącym do wczoraj. Kupiec z Prato Irisa Origo dokumentuje życie konkretnego kupca z XIV wieku w oparciu o stare listy i inne zachowane pisma.

Analiza zachowań dawnych społeczeństw przedstawia dzisiejszym ludziom sposobność stworzenia wspólnoty opartej wyłącznie na surowcach odnawialnych, wykorzystywanych w epokach preindustrialnych: drewnie, kołach wodnych i żaglowcach. Grupy te prawdopodobnie nie byłyby w stanie stosować w szerokim zakresie metalu lub betonu ze względu na problem wylesiania, który pojawia się przy eksploatacji drewna w operacjach energochłonnych. (Dzisiejsze tzw. „odnawialne źródła energii” – hydro-elektryczne, turbiny wiatrowe i baterie słoneczne – wymagają paliw kopalnych do produkcji i serwisowania, zatem ich dostępność nie potrwa długo.) Ogrzewanie domów również będzie ograniczone, aby zapobiec wylesianiu.

Z praktycznego punktu widzenia do grup najlepiej przygotowanych na dokonanie podobnej transformacji należą te, które jeszcze niedawno wiodły żywot myśliwych-zbieraczy i częściowo zachowały tę przeszłość w pamięci. Być może myśliwi-zbieracze udzielą instrukcji innym.

Znane są nam niektóre wykorzystywane dawniej podejścia. Psy pomagały przy pasaniu zwierząt, polowaniu, dawały ciepło. Zwierzęta różnych gatunków sprawdzały się przy transporcie i pracy w polu. Strona ujemna – aby wykarmić zwierzęta, trzeba na produkcję żywności przeznaczyć dużo ziemi.

Tradycyjne społeczeństwa wykorzystywały podarunki i wymóg wzajemnego obdarowywania – to wzmacniający relacje substytut naszego systemu finansowego. Przy takim rozwiązaniu miarą wartości osoby nie jest to, co posiada, lecz to, co oddaje.

Snucie opowieści jest sposobem na przekazanie wiedzy i zapewnienie rozrywki kolejnym pokoleniom. Piosenki, gry i proste instrumenty muzyczne stanowią część wielu tradycji. Są to metody, które mogą być stosowane w przyszłości.

Opcja 5. Podejmij kroki w kierunku dostosowania liczebności populacji do prawdopodobnej, długoterminowej dostępności energii

Świat jest teraz przepełniony ludźmi [zużywającymi zbyt dużo energii i zasobów] oraz zwierzętami hodowanymi przez ludzi z myślą o spożyciu lub osobistej rozrywce. Bez paliw kopalnych i elektryczności sieciowej możliwe będzie wyżywienie zaledwie ułamka obecnej populacji ludzi i zwierząt udomowionych.

Wybrane, potencjalne kroki:

Utrzymaj małą liczebność rodziny. Rekomenduj rodziny jednodzietne. Kiedy umiera domowe zwierzątko, nie zastępuj go (lub zastąp zwierzątkiem mniejszym).

Zredukuj spożycie mięsa. Możesz zacząć od zaraz.

Opcja 6. Zreorganizuj finanse osobiste

Kiedy dostępność surowców odnotuje duży spadek, inwestycje w akcje, obligacje [i inne papiery wartościowe] niewiele będą warte, niezależnie od tego, w jaki sposób je zaplanujemy. Docelowo inwestycje w papiery wartościowe pozwalają kupić produkty dostępne na rynku. Kiedy rynek do zaoferowania ma niewiele, stają się one znacznie mniej użyteczne niż zakładamy. Metale szlachetne przedstawiają ten sam problem – nie można za nie kupić tego, co jest niedostępne.

Zakup gruntu jest teoretycznie lepszy, ale nawet ziemia może zostać przywłaszczona [siłą] lub odebrana za niezapłacone podatki. Może również zaistnieć konieczność przeprowadzki, jeśli sytuacja ulegnie zmianie, niezależnie od panujących warunków własności.

Musimy nauczyć się radzić z tym, co przynosi każdy dzień. Jeśli dowiemy się, że nasze rachunki bankowe nie istnieją; że wycofać można tylko niewielką część naszych pieniędzy; że za pieniądze z konta niewiele zdołamy kupić – musimy obmyślić sposób, aby tej sytuacji zaradzić. Jest bardzo prawdopodobne, że wszyscy znajdą się w tym samym położeniu. Z tego właśnie powodu należy pracować nad zastępczym dostępem do żywności i zaopatrzeniem w wodę.

Opcja 7. Połóż większy nacisk na relacje

Badania pokazują, że to relacje dają nam poczucie szczęścia, a nie akumulacja dóbr. Rozpoczęcie pracy nad budowaniem dodatkowych, trwałych relacji wydaje się być celem pożytecznym. Wielopokoleniowe związki rodzinne były bardzo istotne w społecznościach tradycyjnych.

Kolejnym aspektem utrzymania dobrych stosunków jest znalezienie sposobu na naprawę zerwanych więzi. Jednym z nich jest przebaczenie. Innym są procedury pojednania – powszechne w małych społecznościach (Diamond 2012). […]

Tłumaczenie: exignorant

Reklamy
Ten wpis został opublikowany w kategorii Poza nadzieją. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.