Badanie: Rynki powodują erozję wartości moralnych

science Science Daily, 10.05.2013

Wiele osób wyraża swój sprzeciw wobec zatrudniania dzieci, eksploatacji siły roboczej lub produkcji mięsa połączonej z okrucieństwem w stosunku do zwierząt. Jednocześnie ludzie ignorują własne normy moralne, kiedy jako uczestnicy rynku poszukują najtańszej elektroniki, odzieży lub żywności. Tym sposobem rynki redukują znaczenie względów moralnych. Jest to główny wynik eksperymentu przeprowadzonego przez ekonomistów z uniwersytetów w Bonn i Bambergu.

Wyniki opublikowano w najnowszym numerze Science.

Profesor Armin Falk z Uniwersytetu w Bonn oraz profesor Nora Szech z Uniwersytetu w Bambergu – oboje są ekonomistami – wykazali w swoim badaniu, że rynki degradują poczucie moralnej odpowiedzialności. W porównaniu z decyzjami pozarynkowymi zachowania rynkowe w znacznym stopniu powodują erozję standardów moralnych.

Tam, gdzie ludzie ignorują swoje indywidualne normy moralne

Nasze wyniki wskazują na to, że uczestnicy rynku gwałcą własne normy moralne,” mówi prof. Falk. W kilku różnych eksperymentach kilkuset uczestników skonfrontowano z moralnym wyborem pomiędzy uzyskaniem pieniężnej kwoty i zabiciem myszy a uratowaniem jej życia i rezygnacją z sumy pieniężnej. „Ważne jest, aby zrozumieć, jaką rolę odgrywają rynki i inne instytucje w dokonywaniu wyborów moralnych. Ekonomiści muszą zmierzyć się z tą kwestią,” mówi prof. Szech.

„Aby przestudiować rezultaty niemoralne, badaliśmy, czy ludzie gotowi są zaszkodzić osobom trzecim w zamian za pieniężną gratyfikację. Krzywdzenie innych w intencjonalny i nieuzasadniony sposób jest zazwyczaj uznawane za nieetyczne,” mówi prof. Falk. Zwierzęta biorące udział w badaniu były tzw. „mysią nadwyżką”, wyhodowane w laboratoriach poza granicami Niemiec. Myszy te nie są już potrzebne do celów badawczych. Bez udziału w eksperymencie, wszystkie zostałyby zabite. W rezultacie ocalono wieleset młodych osobników. Jeżeli podmiot eksperymentu postanowił ocalić mysz, eksperymentatorzy kupili zwierzę. Uratowane myszy cieszą się doskonałą kondycją zdrowotną i żyją w najlepszych możliwych warunkach laboratoryjnych, otoczone opieką medyczną.

Proste rynki dwustronne wpływają na decyzje moralne

Podgrupa uczestników wybierała pomiędzy ocaleniem i pieniędzmi w kontekście decyzji nierynkowej (warunek indywidualny). Warunek ten pozwala na ujawnienie reprezentowanych standardów moralnych. Porównany został z dwoma rynkowymi warunkami, w których wymiana handlowa mogła wystąpić pomiędzy pojedynczym kupującym i pojedynczym sprzedającym (rynek dwustronny) lub większą liczba kupujących i sprzedających (rynek wielostronny). Kiedy oferta rynkowa została zaakceptowana, dochodziło do transakcji, której rezultatem była śmierć myszy. W porównaniu z warunkiem indywidualnym znacznie wyższa liczba uczestników była w stanie zaakceptować zabicie myszy w kontekście każdego z warunków rynkowych. To główny wynik badania. A zatem rynki powodują erozję wartości moralnych. „Uczestnicząc w rynkach, ludzie napotykają szereg mechanizmów, które mogą obniżyć ich poczucie winy i odpowiedzialności,” wyjaśnia Nora Szech. W sytuacjach rynkowych ludzie skupiają się na konkurencji i zyskach, a nie na względach moralnych. Poczucie winy można podzielić z innymi konsumentami. Ponadto ludzie widzą, że inni także łamią zasady moralne.

Jeśli ja nie kupię lub nie sprzedam, zrobi to ktoś inny.”

W ramach rynków z wieloma kupującymi i sprzedającymi podmioty mogą uzasadnić swoje zachowanie podkreślając, iż ich wpływ na konsekwencje jest znikomy. „Ta logika stanowi ogólną charakterystykę rynku,” mówi prof. Falk. Wymówki lub usprawiedliwienia odwołują się do powiedzenia: „Jeśli ja nie kupię lub nie sprzedam, zrobi to ktoś inny.” W odniesieniu do towarów moralnie neutralnych podobne efekty nie mają większego znaczenia. Nora Szech wyjaśnia: „W przypadku towarów bez moralnego znaczenia różnice w decyzjach podejmowanych pomiędzy jednostką i warunkami rynkowymi są znikome. Powód jest prosty – w takich razach nie istnieje potrzeba rozłożenia winy lub uzasadnienia zachowań.”

Warto obejrzeć: „Ofiary mody”

Tłumaczenie: exignorant

Ten wpis został opublikowany w kategorii Bez kategorii. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.